Mijn herinneringen aan Katendrecht

Katendrecht is een schiereiland aan de Maas ingesloten tussen de Maashaven en de Rijnhaven in Rotterdam Er is een interessante geschiedenis aan verbonden. Door de economische bloei van de stad Rotterdam en de daardoor nodige uitbreiding van de haven aan het eind van de 19^e eeuw was het noodzakelijk de Maashaven te graven. Om dit mogelijk te maken werd Katen-drecht opgeheven en bij de gemeente Char-lois gevoegd die door de gemeente Rotter-dam in 1895 werd ingelijfd. Men kocht 255 ha grond voor 5 miljoen gulden. Er werden 700 huizen afgebroken en 3500 mensen moesten een nieuwe woonruimte zoeken. In 1911 was de haven klaar en kon in gebruik worden genomen. In deze tijd ontstonden ook de straten en woningen op Katendrecht. Door de havenarbeiders werden natuurlijk ook meisjes van lichte zeden aangetrokken die zich in de loop van de tijd in de huizen vestigden. Door de buurtbewoners werd dit echter geaccepteerd en men leefde vreedzaam naast elkaar. De harmonie verdween toen bordeelhouders en souteneurs verschenen die besloten dat de zaken op de Kaap, zo werd Katendrecht in de volksmond ook wel genoemd, anders aangepakt moesten worden.

Door een staking van havenarbeiders in 1911 kwamen er veel Chinezen naar de Rotterdamse haven om er te werken. In de loop van de tijd onstond zo Chinatown.  In 1931 telde Rotterdam ca. 1300 Chinese inwoners. Door de wereldwijde crisis in de jaren dertig was er in de haven bijna geen werk meer en de Chinezen trokken weg.

Een prachtige foto van de Maashaven omstreeks 1955. De huizen die in het midden te zien zijn staan op de Kaap. Èén van de zijstraten is de Tolhuisstraat wwar ik geboren ben. Op de achtergrond de Euromast.

Mijn ouders woonden sinds 1952 in de Tolhuisstraat nummer 48. De buurt was niet zo chique. De dames van lichte zeden woonden in de andere straten. Maar in die jaren was er nog weinig overlast en had Katendrecht de naam heel gezellig te zijn. Mijn ouders waren erg blij met deze nieuwe woning. Ze hadden eerst in Den Haag gewoond. Ze verhuisden naar Katendrecht omdat mijn vader hier als boekhouder bij de Vleeschwarenfabriek Schouten begon. 

Rechts mijn geboortehuis (in het kader), Tolhuisstraat Nr. 48 Katendrecht/Rotterdam.

Schouten had hier een kleine fabriek op de begane grond en boven de fabriek waren woningen. Op de vierde verdieping kregen Pa en Ma een woning en Pa hield natuurlijk altijd een oogje in het zeil vanuit de woning. Persoon-lijke herinneringen aan Katendrecht heb ik niet of nauwelijks. We verhuisden in 1958 al naar Pendrecht. Vage herinneringen heb ik nog aan de VW bestelbusjes waarmee de vleeswaren naar de slagerijen werden gebracht. Ik weet nog dat we wel eens mee mochten. Dat was natuurlijk ontzettend spannend. Je zat voorin en je mocht helpen de vleeswaren de slagerij in te dragen. Elke keer als de chauffeur remde moest hij me vasthouden zodat ik niet van de stoel af schoot. 

Foto links:

Gedenksteen in de gevel naast mijn geboortehuis in de Tolhuisstraat.

DE EERSTE STEEN GELEGD
8 APRIL 1907
DOOR
J.P.E. BARYILAIJ Jr.
OUD 4 JAAR

Op Koninginnendag werd er feest gevierd op de Kaap en was het ontzettend gezellig. Ik weet alleen niet meer of we van Pendrecht hier naar toe liepen of dat we er nog woonden. De hele dag werden er spelletjes gedaan. De winkels lagen weken van te voren al vol met maskers, confetti, vlaggetjes en ik weet niet wat nog meer. Ik kan me nog goed die balletjes aan een bamboe wandelstokje herinneren. Dus bij passanten het elastiek spannen en het balletje loslaten. Leuk! Het is allemaal met carnaval te vergelijken. 

In de grote vakantie vertrokken we vanaf Katendrecht voor een aantal weken naar Denekamp. De buurt-vereniging organi-seerde deze reisjes voor de jeugd. De achtergrond was natuurlijk ons van de straat weg te houden. Voor onze ouders was het natuurlijk ook prettig: enkele weken zonder kinderen is beslist ook  wel eens fijn. Maar daarover later meer. 

Op Katendrecht lag ook het heen-en-weer bootje aan. Dit pontje, een kleine boot, stak over naar het Koning-innehoofd (de kop van de Wilhelminakade) en dan verder  naar de andere kant van de Maas en wel naar de Veehaven (hoek Willemskade). Vaak zijn wij als kinderen met het bootje naar de stad geweest. Het kostte een dubbeltje en was natuurlijk veel spannender dan door de tunnel of over de brug. Onder de steiger gingen we nog wel eens naar geld zoeken want vaak gebeurde het dat de mensen op zoek naar kleingeld het geld tussen de planken lieten vallen. Als je geluk had vond je het onder de steiger tussen de stenen. Wat was het mooi als het waaide en het water over de boeg sloeg. Overal waren schepen die ons snel passeerden op weg naar de zee.

Links het "Heen en Weer" bootje op Katendrecht waar zelfs mijn Opa Adrianus (Janus) van Oosterhout nog op gewerkt heeft.

Later toen ik me voor de geschiedenis van Katendrecht ging interesseren ben ik er met Sjaak en Petra nog eens wezen kijken. Wat was er allemaal veel veranderd. Ons geboortehuis in de Tolhuisstraat stond er echter nog steeds. Het is een tamelijk nette wijk geworden. Er is geen prostitutie meer en in de haven liggen geen schepen meer. Het was niet meer mogelijk de grote schepen in deze haven te lossen.

Er is veel nieuwbouw bijgekomen en er zijn prachtige flats die uitkijken op de Maas. De gezelligheid, die ik, en ik weet niet waarom, nog steeds in mijn herinnering heb, was er niet meer. De geluiden van hijskranen die piepend over het terrein reden, de geluiden van treinen die aan het rangeren waren en de signalen van aankomende en vertrekkende boten is allemaal verleden tijd en zal hier nooit meer terug komen.

Denekamp 

Het was natuurlijk een hele reis. Het was meer dan 200 km, voor die tijd een wereldreis. In de grote vakantie werden veel kinderen vanuit Katendrecht naar Denekamp gebracht. Pa had kisten voor ons gemaakt waar onze persoonlijke spullen in zaten. Wij werden met verschillende bussen weggebracht. Aan de ene kant in blijde verwachting naar een spannende vakantie en aan de andere kant het weemoedige gevoel in je maag zo lang van je ouders weg te zijn. We werden over verschillende boerderijen verdeeld. Aad, die ouder was, kwam op een andere boerderij terecht, Sjaak en ik waren samen. In het laatste jaar was Lida er ook nog bij. Na aankomst moesten we eerst onze slaapplaats klaar maken. Stro in zakken doen om op te slapen. We sliepen, naar ik meen onder dekens, in de koeienstal. De koeien waren natuurlijk op het land en de boeren konden door het verhuur van de stallen nog een beetje extra geld verdienen. 

´s Avonds werd er door een begeleider nog voorgelezen uit een boek. Ik weet nog dat ik er niet veel meer van gehoord heb omdat ik meestal al in slaap was gevallen.

We moesten ´s morgens al vroeg op staan. We aten gezamenlijk aan grote tafels. Wat we niet zo lekker vonden was de pap de we ´s morgens kregen. Wij waren dat helemaal niet gewend en ik krijg nog de kriebels als ik er aan denk. Havermoutpap, griesmeelpap en rijstepap. Belangrijk was dat je iemandin de buurt had die erg van pap hield. Langzaam eten dus en snel je bord, voordat iemand het zag, naar de ontvanger. Als dat niet lukte was er nog de mogelijkheid de pap op de grond te gooien. Er lag overal zand en dus moest je eerst een putje met je voet in het zand maken en er dan voor zorgen dat de pap in het putje terecht kwam. Dan zand er overheen en weg was de pap.  Daar de tafels bleven staan had je een goede kans dat niemand het in de gaten had.

Overdag werd er veel gewandeld. Waar we naar toe wandelden weet ik niet meer. Er was wel het één en ander in de omgeving te zien dus neem ik aan dat we elke dag ergens anders naar toe gingen. Het ging vooral door bossen en ik weet nog goed dat we altijd liepen te zingen. Als het goed weer was gingen we in de “Dinkel” zwemmen. De Dinkel komt bij Losser in Twente Nederland binnen. De rivier verlaat Nederland weer in de buurt van Denekamp. We hadden waarschijnlijk allemaal gebreide zwembroeken en daarmee konden we dan het water in. Voor ons uit de stad natuurlijk altijd een hele belevenis. Voor de begeleiders een zware dag want er waren genoeg kinderen bij die niet konden zwemmen en het water was hier en daar toch diep genoeg om er te kunnen verdrinken. Ook ik kan me nog herinneren dat ik in een situatie kwam waar ik me alleen nog door geluk aan aan een tak kon vasthouden. De grond onder mijn voeten was al weg.

´s Avonds deden we spelletjes of werd er gezongen. We moesten op tijd naar bed want de volgende dag moesten we weer fit zijn. Achteraf een hele prestatie ons kinderen dag in en uit bezig te houden.
De mooiste momenten waren de momenten dat we paketten van onze ouders kregen. Natuurlijk zaten hier behalve een briefje allerlei lekkere dingen bij zodat we de hele dag lekker konden snoepen. In Pendrecht woonde de familie Kradolfer naast ons. Pa had georganiseerd dat een paar Kradolfer kinderen meemochten naar Denekamp. Op een dag kwamen hun ouders, die een auto hadden, ons onverwacht op de boerderij bezoeken en brachten ook voor ons lekkere dingen mee. 

Voor ons kinderen van Katendrecht was het leven op een boerderij heel spannend. De varkens, de koeien, de kippen en het dagelijks leven was natuurlijk heel anders als wij gewend waren. We hadden altijd lol als er kippen geslacht werden. Wij mochten de kippen vangen en we stonden er allemaal omheen als de boer de kip de kop afsloeg. Het kon gebeuren dat de kip precies jouw kant op kwam zonder kop dus moest je zien dat je weg kwam.Dat zo´n kip dan nog rond kon lopen vonden we in het begin een heel vreemde gewaarwording.  

Op een dag heb ik straf gekregen. In het kippenhok liepen pauwen rond met van die prachtige veren. Zo´n veer wilde ik wel graag hebben. Ik sloop daarom het kippenhok in om achter een pauw aan te gaan om een veer uit zijn kont te trekken. De pauw was het daar natuurlijk niet mee eens en liep steeds voor me weg. Toen ik besloot heel hard op hem toe te lopen vloog hij ineens op en vloog dwars door een ruit naar buiten. Ik schrok me natuurlijk dood en ben er gelijk vandoor gegaan. De pauw was voor de rest niets gebeurd maar iemand had mij gezien. Ik moest gelijk naar bed en een deel van mijn verzamelde punten (er was een puntensystem voor goed gedrag) werd van mij afgenomen. 

Na 4 weken was het feest dan over. Ik weet nog dat ik toch wel heimwee had en we waren allemaal blij dat we weer naar huis mochten. Nog zie ik de bussen de straat in rijden waar alle vaders en moeders op ons stonden te wachten. Wat waren we blij en gelukkig. Menig traantje liep over de gezichten van de kinderen én van de ouders. Bij thuiskomst kregen we dan een kleine verrassing. Nog steeds weet ik dat ik een dinkey toy auto bij mijn terugkomst kreeg. Ik geloof dat ik 2 tot 3 keer in Denekamp geweest ben.

---

Reacties zijn van harte welkom en ik zal alle post die ik krijg onder de rubriek Web-Log publiceren.
Bereiken kunnen jullie mij door naar de pagina "contact" te gaan. Heb ik fouten gemaakt dan heb ik ze zeker niet met opzet gemaakt. Geef me een seintje ein ik verander het zo snel mogelijk.